De Omgevingsvisie gaat over keuzes voor de toekomst die gemeenten maken m.b.t. de omgeving waarin wij wonen, werken en recreëren. Onderwerpen die in een omgevingsvisie aan bod komen zijn – naast wonen en werken – bijvoorbeeld ook:

  • hoe richten we een openbare ruimte in?
  • welke voorzieningen moeten er in de stad en/of de dorpen blijven of komen?
  • hoe willen we bereikbaar zijn en blijven?
  • hoe gaan we om met duurzaamheid, met natuur en landschap, met de historische achtergronden van de gemeente, met de volksgezondheid, met het samen leven en met de veiligheid?

De gemeente Zaltbommel vroeg inwoners hun visie op deze onderwerpen te geven middels een online platform over de toekomst van de Bommelerwaard. Tijdens werksessies op dinsdag 8 december j.l. werden ook (burger)raadsleden hierover bevraagd. En omdat de Omgevingsvisie zo’n brede impact heeft, waren alle drie de PvdA-GroenLinks raadsleden (digitaal) aanwezig.

De verwachtingen van raadsleden met betrekking tot de werksessies (informerend, opiniërend en meningsvormend karakter) kwamen niet overeen met de opzet van de werksessies (zonder afstemming, vooraf binnen de fracties, ophalen van meningen van raadsleden).

Om uiting te geven aan zijn onvrede, die door andere raadsleden werd gedeeld, schreef Frits van der Schans een kort memo aan het college en de fractievoorzitters. Daarin bracht hij enkele belangrijke onderwerpen nog eens voor het voetlicht. Onderstaand uit dat memo enkele passages:

“De landbouw verandert snel en daarmee ook ons buitengebied. Zo’n 50 jaar geleden hadden we veel ambachtelijke, grondgebonden boerenbedrijven. Zij hadden aan een halve ha bouwblok meer dan voldoende voor hun stallen. En die bedrijven hadden na de ruilverkavelingen in de jaren ’60 en ’70 zo’n 20 tot 30 ha grasland rond de boerderij. Begin deze eeuw had gemeente Zaltbommel 82 melkveebedrijven, nu 20 jaar later nog 37 bedrijven (afname van 55%). De bouwblokken zijn aanzienlijk groter geworden, waardoor tijdens de werksessie de vraag werd gesteld of een bouwblok van meer dan 2 ha onder voorwaarden acceptabel is.

De bedrijven worden steeds groter, waardoor er veel meer gronden op (grote) afstand van de bedrijfsgebouwen worden gebruikt, alwaar weidegang vrijwel onmogelijk is en waardoor polderwegen met steeds zwaardere tractoren en machines worden bereden om de mest naar het land te brengen en het voer naar de stal. Ook in de tuinbouw zien we eenzelfde ontwikkeling; een afname van 204 naar 88 tuinbouwbedrijven in 20 jaar met ook daar een aanzienlijke schaalvergroting en bijbehorende problemen.”

“Het lijkt me belangrijk dat we in de Omgevingsvisie spreken over de belangrijke waarden van en voor onze omgeving. Dan schrik ik ervan hoe dat was beschreven, in de documenten die voorlagen. Als belangrijke waarde komt ‘klimaat’ gelukkig op enkele plaatsen terug. Maar het wereldwijd tweede belangrijke duurzaamheidsthema ‘biodiversiteit’ komt als ‘biodivers’ slechts één keer terug. En dan enkel in de “Groene Diamant” Munnikenland”.

“Ruimtelijke waarden en aan ruimte gerelateerde waarden zoals stilte, duisternis, openheid, biodiversiteit, water- en luchtkwaliteit worden bijna allemaal impliciet gevat onder de term ‘landschap’. En na dat zo te hebben samengevat, vinden we het moeilijk om landschap (en dus al die onderliggende waarden) goed te definiëren”.

“Medewerkers van onze gemeente (en andere gemeenten) hebben een grote, niet gemakkelijke maar wel mooie klus te klaren. Dat realiseer ik me terdege. Maar als we ons enkel in Munnikenland druk maken over “verbetering biodiversiteit en aanwezige natuurwaarden” (en helemaal niets zeggen over stilte en duisternis in onze hele gemeente) dan doen we onszelf sterk tekort”.

“We hebben bijna 4.000 ha cultuurgrond in onze gemeente en door daar de afgelopen decennia niets van te vinden is -ook in onze gemeente- de biodiversiteit op die cultuurgrond schrikbarend achteruit gegaan. Met een verdere krimp van het aantal grondgebonden bedrijven zal het grondgebruik verder verschralen. En door de vrijheid om grasland om te zetten in akker- en tuinbouw (in de open grond) krijgen we een aanzienlijk hogere belasting van ons slootwater met pesticiden en verandert ons landschap. Waarom maken we ons wel zorgen over een zonneweide maar niet om de omzetting van grasland naar maïsland of naar tuinbouw? Door de hoogte van het gewas (maïs) en de foliekassen tijdens een deel van het groeiseizoen (bijv. bij pioenrozen) wordt evenzeer het landschap aangetast”.

“Door vrijwel niets over biodiversiteit te zeggen, komen gemeente, waterschap en provincie gemakkelijk weg met relatief armetierig onderhoud van bermen, sloten en andere openbare ruimten. En door er weinig over te zeggen, gaat het ook niet leven bij onze inwoners. Daardoor ‘blijft onbekend onbemind’ en hebben inwoners geen idee dat ook zij iets kunnen doen aan biodiversiteit in hun eigen directe leefomgeving (wijk, tuin, balkon of zelfs huishouden)”.

De komende periode zal gemeente Zaltbommel een Omgevingsvisie opstellen. Fractie PvdA/GroenLinks wil dat ook de ‘zachte waarden’ stevig worden verankerd en zal zich daarvoor inzetten. Voordat de Omgevingsvisie wordt vastgesteld zal de gemeente inwoners nog om reacties vragen. En wij zullen jullie, onze achterban, hierbij betrekken.